Kolesterol gereklidir ancak LDL yüksekliği kalp sağlığı için risktir!

Kolesterol gereklidir ancak LDL yüksekliği kalp sağlığı için risktir!

  • Yanlış: Kolesterol vücudum için gereklidir. Düşürmemek lazım. 
  • RDoğru: Maalesef yüksek kolesterol değerleri, kalp damar hastalıklarını artırmaktadır. 

İnsanoğlu yaklaşık 200.000 yıl avcı ve toplayıcı bir hayat sürmüştür. Antropolojik ve tarihi veriler bize o zamanki hayat tarzı ile halk arasında kötü kolesterol/Lanetli kolesterol olarak bilinen ve kalp damar hastalıkları ile en yakından ilişkili olan kan yağı ‘’LDL kolesterol’’ değerlerimizin 50-75 mg/dL arasında olduğunu göstermektedir.  Son 10.000 yılda giderek daha az çeşit ve daha az doğal yiyecek tüketmekteyiz, daha az hareket etmekteyiz ve sonuç olarak LDL kolesterol değerlerimiz arttı.   

200.000 yıl boyunca belli değerlerde (50-75 mg/dL) kolesterol düzeyine uyum sağlayan ‘’endotelimiz’’ yani -beyin, kalp, böbrek dahil tüm damarlarımızın iç yüzeyini kaplayan koruyucu tabakamız-, hızla değişen yaşam şeklimiz sonrası aynı hızda artan kolesterol değerlerine adapte olamadı. Sadece LDL değerlerinin artışı değil aynı zamanda hareketsizlik, obezite, hipertansiyon, diyabet, sigara içmek gibi endotelimizi bozan diğer risk faktörlerinin artışı ile de damarlarımıza birden fazla düşman hücum etti. Sonuç olarak; dünyada en sık ölüm sebebi açık ara kalp damar hastalıkları oldu.   

Peki kolesterolde yükseklik sınırımız nedir?   

Bunu belirleyen SCORE2 isimli risk ölçeğinde nerede olduğunuzdur.
Eğer;  

  • Çok yüksek risk sınıfına aitseniz ki bu grup kalp damar hastalığı olanları kapsar,  
    LDL kolesterol değeriniz, 55 mg/dL altında olmalıdır.  
  • Yüksek, orta ve düşük risk gruplarında iseniz ; LDL kolesterol değerinizde sırasıyla; 70, 100 ve 116 mg/dL altı hedeflemelidir. 
  • Her 40 mg/dL düşüş ile kalp damar hastalığı riskiniz, %20-25 azalmaktadır.   

 LDL: Halk arasında ‘Lanetli kolesterol / Kötü kolesterol değeri’  olarak bilinir.
Low Density Lipoprotein, düşük yoğunluklu lipoprotein.  

HDL: Halk arasında ‘Hayırlı kolesterol / İyi kolesterol değeri’ olarak bilinir.
High Density Lipoprotein, yüksek yoğunluklu lipoprotein.    

Kolesterol neden gereklidir?
Kolesterol, yapı taşı olarak hücre zarlarımızda D vitamini, safra asidi ve bazı hormonların sentezinde rol almaktadır. Klinik çalışmalarda kolesterol ilaçlarının yararlı etkileri devam ederken, kolesterolde 15 mg/dL’ye kadar düşüşlerde dahi görev aldığı yapıtaşlarının sentezinde herhangi bir aksaklık saptanmamıştır.   

Kolesterol, bazı seks hormonlarının oluşumunda da rol almaktadır. Bununla birlikte kolesterol ilaçları ile kandaki kolesterolün düşürülmesi, seks hormonlarının üretimini bozmaz. Kolesterol ilaçları kan akışını düzelttiği için sertleşme problemine sebep olmaz. Hatta kolesterol ilacı kullanan orta yaşlı erkeklerde sertleşme problemi (ED) daha az saptanmıştır.  Burada asıl önemli olan kalp damar olaylarına karşı önemli düzeyde koruma sağlanmış olmasıdır.    

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.
Kolesterol vücudumuz için gereklidir ancak LDL yüksekliği kalp damar hastalıklarını artırmaktadır. Cinsel performansınızda bir düşme olmasından korkmadan ve aynı zamanda kalp-damar hastalığı riskinizi azaltacak gerekli durumlarda kolesterol ilaçlarınızı kullanmaya devam edebilirsiniz. 

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır. (29092025)  

Referanslar  

  • Yusuf, S., Hawken, S., Ounpuu, S., Dans, T., Avezum, A., Lanas, F., … & INTERHEART Study Investigators. (2004). Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): Case-control study. The Lancet, 364(9438), 937–952. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(04)17018-9 
  • Safety and Efficacy of Extremely Low LDL-Cholesterol Levels and Its Prospects in Hyperlipidemia Management. J Lipids. 2018 Apr 23;2018:8598054. doi: 10.1155/2018/8598054. 
  • Erectile Dysfunction and Ischaemic Heart Disease. Eur Cardiol. 2018 Dec;13(2):98-103. doi: 10.15420/ecr.2017.21.3. 
  • Statin Use in Men and New Onset of Erectile Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. Am J Med. 2018 Apr;131(4):387-394. doi:10.1016/j.amjmed.2017.10.043. 
  • Statin use and incident erectile dysfunction–A nationwide propensity-matched cohort study in Taiwan. Int J Cardiol. 2016 Jan 1;202:883-8. doi: 10.1016/j.ijcard.2015.10.012. 

Hekiminiz tavsiye etmedikçe destek ürünleri ve kan sulandırıcı kullanmayın! 

Yanlış: Hocam bana artık karada ölüm yok.  Çünkü en pahalı vitamin kompleksini aldırdım yurtdışından. Bir de kan sulandırıcı kullanıyorum üstüne.  

Doğru: Vitaminler ve diğer destek ürünlerinin rutin kullanımının kalp ve damar sağlığı açısından yararı yoktur. Ayrıca hekim görüşü olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmak yararlı değil hatta zararlıdır.  

İnsanoğlu her zaman bir sihirli değnek dokunuşunu istemiştir. Bunun en belirgin örneklerinden birisi de maalesef ciddi harcamalar ile alınan destek ürünleridir. D vitamini, B vitamini, folik asit, omega-3, antioksidanlar başta olmak üzere hiçbir vitamin ve/veya destek ürünlerinin kalp ve damar hastalıklarını azalttığı klinik çalışmalarda tespit edilememiştir. Hatta yüksek dozlarda zararlı olabilmektedirler.  

  • Örneğin; D vitamini yüksek dozlarda böbrek taşı ve ritim bozukluklarına yol açabilir.   
  • Her köşe başında görüp duyduğunuz magnezyum; gereksiz dışarıdan takviye olarak alındığında ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, ölümcül ritim bozuklukları ya da solunum yetmezliği yapabilir.    
  • Vitamin ve diğer besinlerin emilimini bozan iltihabi barsak hastalıkları ya da barsak veya midenizin alındığı bir operasyon geçmişiniz vs olmadıkça ve de doktorunuz tavsiye etmedikçe dışarıdan destek maddeleri almayınız.   
  • Kan sulandırıcılar, kandaki pıhtılaşmayı sağlayan hücreler üzerinden pıhtılaşmayı engelleyerek damarlarda pıhtı oluşumunu önler. Ama aynı zamanda kan sulandırıcı olduğundan mide, barsak, göz, beyin gibi organlarda kanamaya da sebep olabilir. Bu nedenle kan sulandırıcıları, kalp ve damar hastalığı olanlar örneğin kalp krizi, felç, bacak ya da şah damarı tıkanıklığı gibi klinik durum geçmişi olan kişiler kullanmalıdır. Bunların olmadığı kişiler ‘’yaşım 40’ı geçti, tansiyonum var, şekerim var’’ gerekçesi ile doktor tavsiyesi olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmamalıdır.  

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   
Hekim görüşü olmadan destek tedavisi ya da kan sulandırıcı kullanmayın!   
Rutin kontrolleriniz için hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır.(29092025)  

Referanslar:  

  • 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Developed by the Task Force for cardiovascular disease prevention in clinical practice with representatives of the European Society of Cardiology and 12 medical societies With the special contribution of the European Association of Preventive Cardiology (EAPC). Rev Esp Cardiol (Engl Ed). 2022 May;75(5):429. 
Aile öyküsü olsa bile risk faktörleri önlenerek kalp krizi riski azaltılabilir.

Aile öyküsü olsa bile risk faktörleri önlenerek kalp krizi riski azaltılabilir.

  • Yanlış: Hocam benim ailede kalp krizi vakası var, ne yapsam boş, o nedenle dikkat etmiyorum?
  • RDoğru: Ailede kalp damar hastalığı olması, risk faktörlerinden birisi olmakla birlikte diğer risk faktörlerini önleyerek de ciddi oranda riskimizi azaltabiliriz.

Kalp ve damar hastalığı gelişim risk faktörleri iki gruba ayrılır: Değiştirilemez ve değiştirilebilir olanlar.   

  • Değiştirilemez olanlar; yaş, cinsiyet ve aile öyküsü olmasıdır.  Bununla birlikte kalp ve damar hastalıkları da birçok hastalıkta olduğu gibi genetik ve çevresel faktörlerin birleşimi ile oluşmaktadır.   
  • Değiştirilebilen faktörler; tabloda bahsi geçen faktörlerdir.  

Değiştirilebilenlerden ilgili faktörü düzeltebildiğimizde kalp damar hastalık riskimizi ne kadar azaltabildiğimizi görünce siz de şaşıracaksınız😊  

Kalp Damar Hastalıklarında Değiştirilebilen Risk Faktörleri Tablosu 

Risk Faktörü  Müdahale  Yaklaşık Risk Azalması  Referans / Çalışma 
Sigara içimi   Bırakma   %50 (1 yıl);  
%100 (10–15 yıl)  
INTERHEART (2004), AHA, Framingham  
Yüksek tansiyon   Tansiyonun 10 mmHg düşürülmesi   %20–25   SPRINT (2015), HOPE (2000)  
Yüksek LDL kolesterol   1 mmol/L (≈39 mg/dL) LDL düşürülmesi   %20–25   CTT Collaboration (2010), ESC 2021  
Diyabet (Tip 2)   HbA1c’yi <7 tutmak   %20–30   UKPDS (2000), ADVANCE (2008)  
Obezite   %5–10 kilo kaybı   %15–25   AHA Guidelines, Look AHEAD Study (2013)  
Hareketsizlik   Haftada ≥150 dk egzersiz   %20–30   Nurses’ Health Study, Harvard HSPH  
Kötü beslenme   Akdeniz / DASH diyeti (DASH: Hipertansiyon dostu beslenme modeli)  %25–30   PREDIMED (2013), INTERHEART (2004)  
Aşırı alkol   Alkolü sınırlamak veya bırakmak   %10–20   WHO, AHA  
Stres ve depresyon   Psikolojik destek,  
stres yönetimi  
%10–20   INTERHEART (2004), ESC 2021  

 

Peki günlük hayatımızda neyi değiştirirsek kalp damar hastalığı riskini azaltabiliriz?   

Çağımızın vebası stres
Yüksek stres hormonu düzeyine (adrenalin, noradrenalin, kortizol) sahip kişilerde kardiyovasküler hastalık riski, düşük hormon seviyelerine sahip olanlara göre yaklaşık %63 daha yüksektir. Yüksek kortizol düzeylerinin, hipertansiyon, yüksek kolesterol, diyabet ve obezite gibi kalp damar risk faktörleriyle direkt ilişkili olduğu gösterilmiştir. Ani stres anında kişide adeta ağır bir egzersiz yapıyor şeklinde kalp kasında zorlanma gözükür. Ritim bozuklukları ve inme riskini de arttırır. Stresle başa çıkmak için düzenli fiziksel egzersiz, yeterli uyku yanında gereğinde psikolojik destek almak gerekmektedir.
 

 → Yanlışı değil doğruyu bilelim.  

Kalp damar hastalıklarında aile hikayesi önemli olmakla birlikte kader değildir.   

Riskimizi azaltmak için alabileceğimiz çok sayıda önlem bulunmaktadır.   

 

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır. (29092025)  

Referanslar  

  • Yusuf, S., Hawken, S., Ounpuu, S., Dans, T., Avezum, A., Lanas, F., … & INTERHEART Study Investigators. (2004). Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): Case-control study. The Lancet, 364(9438), 937–952. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(04)17018-9 
  • The SPRINT Research Group. (2015). A randomized trial of intensive versus standard blood-pressure control. New England Journal of Medicine, 373(22), 2103–2116. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1511939 
  • The HOPE Study Investigators. (2000). Effects of an angiotensin-converting–enzyme inhibitor, ramipril, on cardiovascular events in high-risk patients. New England Journal of Medicine, 342(3), 145–153. https://doi.org/10.1056/NEJM200001203420301 
  • Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaboration. (2010). Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: A meta-analysis of data from 170,000 participants in 26 randomised trials. The Lancet, 376(9753), 1670–1681. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)61350-5 
  • UK Prospective Diabetes Study (UKPDS) Group. (2000). Tight blood pressure control and risk of macrovascular and microvascular complications in type 2 diabetes. BMJ, 317(7160), 703–713. https://doi.org/10.1136/bmj.317.7160.70 
  • ADVANCE Collaborative Group. (2008). Intensive blood glucose control and vascular outcomes in patients with type 2 diabetes. New England Journal of Medicine, 358(24), 2560–2572. https://doi.org/10.1056/NEJMoa0802987 
  • Look AHEAD Research Group. (2013). Cardiovascular effects of intensive lifestyle intervention in type 2 diabetes. New England Journal of Medicine, 369(2), 145–154. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1212914 
  • Chiuve, S. E., McCullough, M. L., Sacks, F. M., & Rimm, E. B. (2006). Healthy lifestyle factors in the primary prevention of coronary heart disease among men: Benefits among users and nonusers of lipid-lowering and antihypertensive medications. Circulation, 114(2), 160–167.  https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.106.621417 
  • Estruch, R., Ros, E., Salas-Salvadó, J., Covas, M. I., Corella, D., Arós, F., … & Martínez-González, M. A. (2013). Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet. New England Journal of Medicine, 368(14), 1279–1290. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1200303 
  • World Health Organization. (2018). Global status report on alcohol and health 2018. Geneva: World Health Organization. ISBN: 978-92-4-156563-9  
  • 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. Eur J Prev Cardiol. 2022 Feb 19;29(1):5-115. doi: 10.1093/eurjpc/zwab154.  
  • Ding M, Bhupathiraju SN, Satija A, van Dam RM, Hu FB. Long-term coffee consumption and risk of cardiovascular disease: a systematic review and a dose- response meta-analysis of prospective cohort studies. Circulation. 2014 Feb 11;129(6):643-59. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.113.005925.
  • Tsai SY, Hsu JY, Lin CH, Kuo YC, Chen CH, Chen HY, Liu SJ, Chien KL. Association of stress hormones and the risk of cardiovascular diseases systematic review and meta-analysis. Int J Cardiol Cardiovasc Risk Prev. 2024 Jul 10;23:200305. doi: 10.1016/j.ijcrp.2024.200305 
  • J Clin Med. Mental Stress and Cardiovascular Health  2022 Jun 10;11(12):3353. doi:10.3390/jcm11123353  

Hekiminiz tavsiye etmedikçe destek ürünleri ve kan sulandırıcı kullanmayın! 

Yanlış: Hocam bana artık karada ölüm yok.  Çünkü en pahalı vitamin kompleksini aldırdım yurtdışından. Bir de kan sulandırıcı kullanıyorum üstüne.  

Doğru: Vitaminler ve diğer destek ürünlerinin rutin kullanımının kalp ve damar sağlığı açısından yararı yoktur. Ayrıca hekim görüşü olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmak yararlı değil hatta zararlıdır.  

İnsanoğlu her zaman bir sihirli değnek dokunuşunu istemiştir. Bunun en belirgin örneklerinden birisi de maalesef ciddi harcamalar ile alınan destek ürünleridir. D vitamini, B vitamini, folik asit, omega-3, antioksidanlar başta olmak üzere hiçbir vitamin ve/veya destek ürünlerinin kalp ve damar hastalıklarını azalttığı klinik çalışmalarda tespit edilememiştir. Hatta yüksek dozlarda zararlı olabilmektedirler.  

  • Örneğin; D vitamini yüksek dozlarda böbrek taşı ve ritim bozukluklarına yol açabilir.   
  • Her köşe başında görüp duyduğunuz magnezyum; gereksiz dışarıdan takviye olarak alındığında ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, ölümcül ritim bozuklukları ya da solunum yetmezliği yapabilir.    
  • Vitamin ve diğer besinlerin emilimini bozan iltihabi barsak hastalıkları ya da barsak veya midenizin alındığı bir operasyon geçmişiniz vs olmadıkça ve de doktorunuz tavsiye etmedikçe dışarıdan destek maddeleri almayınız.   
  • Kan sulandırıcılar, kandaki pıhtılaşmayı sağlayan hücreler üzerinden pıhtılaşmayı engelleyerek damarlarda pıhtı oluşumunu önler. Ama aynı zamanda kan sulandırıcı olduğundan mide, barsak, göz, beyin gibi organlarda kanamaya da sebep olabilir. Bu nedenle kan sulandırıcıları, kalp ve damar hastalığı olanlar örneğin kalp krizi, felç, bacak ya da şah damarı tıkanıklığı gibi klinik durum geçmişi olan kişiler kullanmalıdır. Bunların olmadığı kişiler ‘’yaşım 40’ı geçti, tansiyonum var, şekerim var’’ gerekçesi ile doktor tavsiyesi olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmamalıdır.  

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   
Hekim görüşü olmadan destek tedavisi ya da kan sulandırıcı kullanmayın!   
Rutin kontrolleriniz için hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır.(29092025)  

Referanslar:  

  • 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Developed by the Task Force for cardiovascular disease prevention in clinical practice with representatives of the European Society of Cardiology and 12 medical societies With the special contribution of the European Association of Preventive Cardiology (EAPC). Rev Esp Cardiol (Engl Ed). 2022 May;75(5):429. 
Aile öyküsü olsa bile kalp damar hastalıkları kader değildir! 

Aile öyküsü olsa bile kalp damar hastalıkları kader değildir! 

  • Yanlış: Hocam benim ailede kalp krizi vakası var, ne yapsam boş, o nedenle dikkat etmiyorum?
  • RDoğru: Ailede kalp damar hastalığı olması, risk faktörlerinden birisi olmakla birlikte diğer risk faktörlerini önleyerek de ciddi oranda riskimizi azaltabiliriz.

Kalp ve damar hastalığı gelişim risk faktörleri iki gruba ayrılır: Değiştirilemez ve değiştirilebilir olanlar.   

  • Değiştirilemez olanlar; yaş, cinsiyet ve aile öyküsü olmasıdır.  Bununla birlikte kalp ve damar hastalıkları da birçok hastalıkta olduğu gibi genetik ve çevresel faktörlerin birleşimi ile oluşmaktadır.   
  • Değiştirilebilen faktörler; tabloda bahsi geçen faktörlerdir.  

Değiştirilebilenlerden ilgili faktörü düzeltebildiğimizde kalp damar hastalık riskimizi ne kadar azaltabildiğimizi görünce siz de şaşıracaksınız😊  

Kalp Damar Hastalıklarında Değiştirilebilen Risk Faktörleri Tablosu 

Risk Faktörü 

Müdahale 

Yaklaşık Risk Azalması 

Referans / Çalışma 

Sigara içimi  

Bırakma  

%50 (1 yıl);   
%100 (10–15 yıl)  

INTERHEART (2004), AHA, Framingham  

Yüksek tansiyon  

Tansiyonun 10 mmHg düşürülmesi  

%20–25  

SPRINT (2015), HOPE (2000)  

Yüksek LDL kolesterol  

1 mmol/L (≈39 mg/dL) LDL düşürülmesi  

%20–25  

CTT Collaboration (2010), ESC 2021  

Diyabet (Tip 2)  

HbA1c’yi <7 tutmak  

%20–30  

UKPDS (2000), ADVANCE (2008)  

Obezite  

%5–10 kilo kaybı  

%15–25  

AHA Guidelines, Look AHEAD Study (2013)  

Hareketsizlik  

Haftada ≥150 dk egzersiz  

%20–30  

Nurses’ Health Study, Harvard HSPH  

Kötü beslenme  

Akdeniz / DASH diyeti (DASH: Hipertansiyon dostu beslenme modeli) 

%25–30  

PREDIMED (2013), INTERHEART (2004)  

Aşırı alkol  

Alkolü sınırlamak veya bırakmak  

%10–20  

WHO, AHA  

Stres ve depresyon  

Psikolojik destek,   
stres yönetimi  

%10–20  

INTERHEART (2004), ESC 2021  

 

 → Yanlışı değil doğruyu bilelim.  

Kalp damar hastalıklarında aile hikayesi önemli olmakla birlikte kader değildir.   

Riskimizi azaltmak için alabileceğimiz çok sayıda önlem bulunmaktadır.   

 

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır. (29092025)  

Referanslar  

  • Yusuf, S., Hawken, S., Ounpuu, S., Dans, T., Avezum, A., Lanas, F., … & INTERHEART Study Investigators. (2004). Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): Case-control study. The Lancet, 364(9438), 937–952. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(04)17018-9 
  • The SPRINT Research Group. (2015). A randomized trial of intensive versus standard blood-pressure control. New England Journal of Medicine, 373(22), 2103–2116. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1511939 
  • The HOPE Study Investigators. (2000). Effects of an angiotensin-converting–enzyme inhibitor, ramipril, on cardiovascular events in high-risk patients. New England Journal of Medicine, 342(3), 145–153. https://doi.org/10.1056/NEJM200001203420301  
  • Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaboration. (2010). Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: A meta-analysis of data from 170,000 participants in 26 randomised trials. The Lancet, 376(9753), 1670–1681. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)61350-5 
  • UK Prospective Diabetes Study (UKPDS) Group. (2000). Tight blood pressure control and risk of macrovascular and microvascular complications in type 2 diabetes. BMJ, 317(7160), 703–713. https://doi.org/10.1136/bmj.317.7160.70 
  • ADVANCE Collaborative Group. (2008). Intensive blood glucose control and vascular outcomes in patients with type 2 diabetes. New England Journal of Medicine, 358(24), 2560–2572. https://doi.org/10.1056/NEJMoa0802987 
  • Look AHEAD Research Group. (2013). Cardiovascular effects of intensive lifestyle intervention in type 2 diabetes. New England Journal of Medicine, 369(2), 145–154. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1212914 
  • Chiuve, S. E., McCullough, M. L., Sacks, F. M., & Rimm, E. B. (2006). Healthy lifestyle factors in the primary prevention of coronary heart disease among men: Benefits among users and nonusers of lipid-lowering and antihypertensive medications. Circulation, 114(2), 160–167. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.106.621417   
  • Estruch, R., Ros, E., Salas-Salvadó, J., Covas, M. I., Corella, D., Arós, F., … & Martínez-González, M. A. (2013). Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet. New England Journal of Medicine, 368(14), 1279–1290. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1200303 
  • World Health Organization. (2018). Global status report on alcohol and health 2018. Geneva: World Health Organization. ISBN: 978-92-4-156563-9   

Hekiminiz tavsiye etmedikçe destek ürünleri ve kan sulandırıcı kullanmayın! 

Yanlış: Hocam bana artık karada ölüm yok.  Çünkü en pahalı vitamin kompleksini aldırdım yurtdışından. Bir de kan sulandırıcı kullanıyorum üstüne.  

Doğru: Vitaminler ve diğer destek ürünlerinin rutin kullanımının kalp ve damar sağlığı açısından yararı yoktur. Ayrıca hekim görüşü olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmak yararlı değil hatta zararlıdır.  

İnsanoğlu her zaman bir sihirli değnek dokunuşunu istemiştir. Bunun en belirgin örneklerinden birisi de maalesef ciddi harcamalar ile alınan destek ürünleridir. D vitamini, B vitamini, folik asit, omega-3, antioksidanlar başta olmak üzere hiçbir vitamin ve/veya destek ürünlerinin kalp ve damar hastalıklarını azalttığı klinik çalışmalarda tespit edilememiştir. Hatta yüksek dozlarda zararlı olabilmektedirler.  

  • Örneğin; D vitamini yüksek dozlarda böbrek taşı ve ritim bozukluklarına yol açabilir.   
  • Her köşe başında görüp duyduğunuz magnezyum; gereksiz dışarıdan takviye olarak alındığında ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, ölümcül ritim bozuklukları ya da solunum yetmezliği yapabilir.    
  • Vitamin ve diğer besinlerin emilimini bozan iltihabi barsak hastalıkları ya da barsak veya midenizin alındığı bir operasyon geçmişiniz vs olmadıkça ve de doktorunuz tavsiye etmedikçe dışarıdan destek maddeleri almayınız.   
  • Kan sulandırıcılar, kandaki pıhtılaşmayı sağlayan hücreler üzerinden pıhtılaşmayı engelleyerek damarlarda pıhtı oluşumunu önler. Ama aynı zamanda kan sulandırıcı olduğundan mide, barsak, göz, beyin gibi organlarda kanamaya da sebep olabilir. Bu nedenle kan sulandırıcıları, kalp ve damar hastalığı olanlar örneğin kalp krizi, felç, bacak ya da şah damarı tıkanıklığı gibi klinik durum geçmişi olan kişiler kullanmalıdır. Bunların olmadığı kişiler ‘’yaşım 40’ı geçti, tansiyonum var, şekerim var’’ gerekçesi ile doktor tavsiyesi olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmamalıdır.  

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   
Hekim görüşü olmadan destek tedavisi ya da kan sulandırıcı kullanmayın!   
Rutin kontrolleriniz için hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır.(29092025)  

Referanslar:  

  • 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Developed by the Task Force for cardiovascular disease prevention in clinical practice with representatives of the European Society of Cardiology and 12 medical societies With the special contribution of the European Association of Preventive Cardiology (EAPC). Rev Esp Cardiol (Engl Ed). 2022 May;75(5):429. 
Aşılar, enfeksiyonlara karşı kalp hastalıkları riskini azaltır!

Aşılar, enfeksiyonlara karşı kalp hastalıkları riskini azaltır!

  • Yanlış: Eskiden bu kadar kalp krizi yoktu. Neden arttı? Bence aşılar hocam.
  • RDoğru: Aşılar, kalp krizlerini arttırmadığı gibi enfeksiyonlara bağlı kalp damar hastalıklarını da azaltmıştır.

COVID-19 pandemisi ile birçok kafa karışıklığı meydana gelse de enfeksiyonların da büyük risk oluşturduğunu biliyoruz. Uzun yıllardır tüm enfeksiyonlarda, doğrudan enfeksiyon ajanına veya ürettiği maddelere ya da ajanın kendisine karşı vücudumuzun oluşturduğu antikorlardan kalp ve damar sistemimizin de etkilendiğini biliyoruz.   

COVID-19 enfeksiyonu sırasında her 3 hastadan birinde kalpte hasar gelişmektedir. Bu dönemi yakından yaşayan biri olarak birçok COVID-19 hastamızı kalp ve damar komplikasyonlarına bağlı kaybettiğimizi gözlemledik. Aşıların çıkması ile sadece kliniklere yatan hasta ve ağır hasta sayısı değil aynı zamanda kalp ve damar olayları da azaldı. İstatistik olarak da vermek gerekirse;  

(!) Yapılan bir meta-analize göre ‘’aşılananlarda aşılanmayanlara göre; kalp yetmezliği riskinin %55, toplardamarda pıhtı riskinin %78 ve atardamarda pıhtı riskinin %47 oranında azaldığı tespit edildi.   

(!) Halk arasında grip aşısı olarak bilinen influenza aşısı olanlarda kalp krizi riski %26 ve kalbe bağlı ölüm riski %33 azalmaktadır.   

 

Kalp yetersizliği, kalp damar hastalığı ve kalp kapak hastalığı olanlar ayrıca mutlaka;  

  • Influenza aşısını (her yıl) ve   
  • Pnömokok aşılarını (markaya göre değişmekle birlikte 5 yılda bir) olmaları gerekir.   

 
→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   

Aşılar, enfeksiyonlara karşı kalp damar hastalıklarını azaltır.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır. (29092025)  

Referanslar:  

  • Association of COVID-19 vaccination with risks of hospitalization due to cardiovascular and other diseases: A study using data from the UK Biobank. Int J Infect Dis. 2024 Aug;145:107080. doi: 10.1016/j.ijid.2024.107080. 
  • Associations of COVID-19 vaccination with risks for post- infectious cardiovascular complications: an international cohort study in cancer patients with SARS-CoV-2 infection. Lancet Reg Health Am. 2025 Mar 6;44:101038. doi: 10.1016/j.lana.2025.101038.  

Hekiminiz tavsiye etmedikçe destek ürünleri ve kan sulandırıcı kullanmayın! 

Yanlış: Hocam bana artık karada ölüm yok.  Çünkü en pahalı vitamin kompleksini aldırdım yurtdışından. Bir de kan sulandırıcı kullanıyorum üstüne.  

Doğru: Vitaminler ve diğer destek ürünlerinin rutin kullanımının kalp ve damar sağlığı açısından yararı yoktur. Ayrıca hekim görüşü olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmak yararlı değil hatta zararlıdır.  

İnsanoğlu her zaman bir sihirli değnek dokunuşunu istemiştir. Bunun en belirgin örneklerinden birisi de maalesef ciddi harcamalar ile alınan destek ürünleridir. D vitamini, B vitamini, folik asit, omega-3, antioksidanlar başta olmak üzere hiçbir vitamin ve/veya destek ürünlerinin kalp ve damar hastalıklarını azalttığı klinik çalışmalarda tespit edilememiştir. Hatta yüksek dozlarda zararlı olabilmektedirler.  

  • Örneğin; D vitamini yüksek dozlarda böbrek taşı ve ritim bozukluklarına yol açabilir.   
  • Her köşe başında görüp duyduğunuz magnezyum; gereksiz dışarıdan takviye olarak alındığında ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, ölümcül ritim bozuklukları ya da solunum yetmezliği yapabilir.    
  • Vitamin ve diğer besinlerin emilimini bozan iltihabi barsak hastalıkları ya da barsak veya midenizin alındığı bir operasyon geçmişiniz vs olmadıkça ve de doktorunuz tavsiye etmedikçe dışarıdan destek maddeleri almayınız.   
  • Kan sulandırıcılar, kandaki pıhtılaşmayı sağlayan hücreler üzerinden pıhtılaşmayı engelleyerek damarlarda pıhtı oluşumunu önler. Ama aynı zamanda kan sulandırıcı olduğundan mide, barsak, göz, beyin gibi organlarda kanamaya da sebep olabilir. Bu nedenle kan sulandırıcıları, kalp ve damar hastalığı olanlar örneğin kalp krizi, felç, bacak ya da şah damarı tıkanıklığı gibi klinik durum geçmişi olan kişiler kullanmalıdır. Bunların olmadığı kişiler ‘’yaşım 40’ı geçti, tansiyonum var, şekerim var’’ gerekçesi ile doktor tavsiyesi olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmamalıdır.  

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   
Hekim görüşü olmadan destek tedavisi ya da kan sulandırıcı kullanmayın!   
Rutin kontrolleriniz için hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır.(29092025)  

Referanslar:  

  • 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Developed by the Task Force for cardiovascular disease prevention in clinical practice with representatives of the European Society of Cardiology and 12 medical societies With the special contribution of the European Association of Preventive Cardiology (EAPC). Rev Esp Cardiol (Engl Ed). 2022 May;75(5):429. 
Kalp damar görüntülemesi gerekli olmadıkça    yapılmamalıdır. 

Kalp damar görüntülemesi gerekli olmadıkça yapılmamalıdır. 

  • Yanlış: Hocam ‘’Bir BT bir MR, ne varsa bunlarda var? Sanal anjiyografi yapıp damarları bir görsek!’’
  • RDoğru: Herkes rutin kalp damar görüntülemesi testi yaptırmamalıdır!

Kalp sağlığına yönelik yapılan muayene ve risk faktörleri değerlendirmenize göre sizden istenen tetkikler; EKG’den (elektrokardiyogram) kasık ya da kol damarından 100 cm uzunluğuna erişebilen kateter isimli ince borucuklarla direkt kalp damarına girilerek yapılan klasik invaziv koroner anjiyografiye kadar değişebilmektedir.   

İnvaziv koroner anjiyografi nadir de olsa ölüme varan riskleri olduğundan acil kalp krizi şartları dışında sıklıkla son başvurduğumuz tekniktir. Diğer tetkikler efor testi, kalp sintigrafisi ya da son zamanlarda kullanımı sıklıkla artan koroner kalp damarı bilgisayarlı tomografi anjiyosudur (BT anjiyografi). Son zamanlarda gerek medyada gerek çevremizde şahit olduğumuz ani kalp ölümleri neticesinde çok sayıda kişi özellikle BT anjiyografi çektirmek istemektedir. Bununla birlikte rutin kalp damarlarınızın görüntülenmesi herkes için gerekli olmadığı gibi bazen zararlı da olabilir.  Nasıl mı?   

  • Bu tetkik ‘opak madde’ dediğimiz bir boyar madde ile yapılmakta olup bu madde alerji, sıvı yükü ya da böbrek yetersizliğine sebep olabilir.  
  • Yine koroner BT anjiografi ile klasik bir akciğer filminden tam 100 tane çektirmiş kadar ‘radyasyon’ almış olursunuz. 
  • Ayrıca şikayetiniz yokken çekilen bir BT anjiografide çıkacak bir koroner darlığa gereksiz müdahale (stent ya da koroner bypass ameliyatı) ile işler daha da karışabilir.   

Sizlere ilginç gelebilecek bir bilgi!   

Çoğu kalp krizi vakası, kalp damarlarımızdaki %50’den az daralmalarda meydana gelir. Neden? Çünkü yağ plağı ilk oluşmaya başladığında daha hassastır. Hassaslaşan yağ plağı çatlayarak kalp krizi yapmaya daha eğilimlidir. Bu nedenle koroner anjiyografi olup size ‘’stent ya da koroner bypass ameliyatı gerektiren bir koroner damar darlığınız yok’’ dediğimizin akşamında bile kalp krizi geçirebilirsiniz. Yani koroner anjiyografi sizin ne zaman kalp krizi geçireceğinizi bilemez ve akut kalp krizi dışında stent takılması veya koroner bypass olmanız ilaç tedavisine göre ileride kalp krizi geçirme olasılığınızı azaltmaz.   

Peki biz ne yapmalıyız?   

Önlemlerimizi almalı ve risk faktörlerine yönelik tedavimizi olmalıyız.   
 

Peki kimler koroner görüntüleme testlerini yaptırmalı?   

1) Semptomatik dediğimiz kalbe özgü göğüs ağrısı olanlar  

2) Semptom olmasa da kalp riski hesabı yüksek çıkan hastalarda diğer testlerde anormal bulgular saptandığı durumlar  

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   

Asıl amaç tetkik yapmak değil önlemek olmalıdır.   

Bozulan damarlarımız hiçbir tedavi ile eski sağlığına kavuşmaz.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır. (29092025) 

Referanslar:  

  • 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. Eur Heart J. 2024 Sep   
  • 29;45(36):3415-3537. doi: 10.1093/eurheartj/ehae177. Erratum in: Eur Heart J. 2025 Apr 22;46(16):1565 

Hekiminiz tavsiye etmedikçe destek ürünleri ve kan sulandırıcı kullanmayın! 

Yanlış: Hocam bana artık karada ölüm yok.  Çünkü en pahalı vitamin kompleksini aldırdım yurtdışından. Bir de kan sulandırıcı kullanıyorum üstüne.  

Doğru: Vitaminler ve diğer destek ürünlerinin rutin kullanımının kalp ve damar sağlığı açısından yararı yoktur. Ayrıca hekim görüşü olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmak yararlı değil hatta zararlıdır.  

İnsanoğlu her zaman bir sihirli değnek dokunuşunu istemiştir. Bunun en belirgin örneklerinden birisi de maalesef ciddi harcamalar ile alınan destek ürünleridir. D vitamini, B vitamini, folik asit, omega-3, antioksidanlar başta olmak üzere hiçbir vitamin ve/veya destek ürünlerinin kalp ve damar hastalıklarını azalttığı klinik çalışmalarda tespit edilememiştir. Hatta yüksek dozlarda zararlı olabilmektedirler.  

  • Örneğin; D vitamini yüksek dozlarda böbrek taşı ve ritim bozukluklarına yol açabilir.   
  • Her köşe başında görüp duyduğunuz magnezyum; gereksiz dışarıdan takviye olarak alındığında ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, ölümcül ritim bozuklukları ya da solunum yetmezliği yapabilir.    
  • Vitamin ve diğer besinlerin emilimini bozan iltihabi barsak hastalıkları ya da barsak veya midenizin alındığı bir operasyon geçmişiniz vs olmadıkça ve de doktorunuz tavsiye etmedikçe dışarıdan destek maddeleri almayınız.   
  • Kan sulandırıcılar, kandaki pıhtılaşmayı sağlayan hücreler üzerinden pıhtılaşmayı engelleyerek damarlarda pıhtı oluşumunu önler. Ama aynı zamanda kan sulandırıcı olduğundan mide, barsak, göz, beyin gibi organlarda kanamaya da sebep olabilir. Bu nedenle kan sulandırıcıları, kalp ve damar hastalığı olanlar örneğin kalp krizi, felç, bacak ya da şah damarı tıkanıklığı gibi klinik durum geçmişi olan kişiler kullanmalıdır. Bunların olmadığı kişiler ‘’yaşım 40’ı geçti, tansiyonum var, şekerim var’’ gerekçesi ile doktor tavsiyesi olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmamalıdır.  

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   
Hekim görüşü olmadan destek tedavisi ya da kan sulandırıcı kullanmayın!   
Rutin kontrolleriniz için hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır.(29092025)  

Referanslar:  

  • 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Developed by the Task Force for cardiovascular disease prevention in clinical practice with representatives of the European Society of Cardiology and 12 medical societies With the special contribution of the European Association of Preventive Cardiology (EAPC). Rev Esp Cardiol (Engl Ed). 2022 May;75(5):429.