Kolesterol gereklidir ancak LDL yüksekliği kalp sağlığı için risktir!

İnsanoğlu yaklaşık 200.000 yıl avcı ve toplayıcı bir hayat sürmüştür. Antropolojik ve tarihi veriler bize o zamanki hayat tarzı ile halk arasında kötü kolesterol/Lanetli kolesterol olarak bilinen ve kalp damar hastalıkları ile en yakından ilişkili olan kan yağı ‘’LDL kolesterol’’ değerlerimizin 50-75 mg/dL arasında olduğunu göstermektedir.  Son 10.000 yılda giderek daha az çeşit ve daha az doğal yiyecek tüketmekteyiz, daha az hareket etmekteyiz ve sonuç olarak LDL kolesterol değerlerimiz arttı.   

200.000 yıl boyunca belli değerlerde (50-75 mg/dL) kolesterol düzeyine uyum sağlayan ‘’endotelimiz’’ yani -beyin, kalp, böbrek dahil tüm damarlarımızın iç yüzeyini kaplayan koruyucu tabakamız-, hızla değişen yaşam şeklimiz sonrası aynı hızda artan kolesterol değerlerine adapte olamadı. Sadece LDL değerlerinin artışı değil aynı zamanda hareketsizlik, obezite, hipertansiyon, diyabet, sigara içmek gibi endotelimizi bozan diğer risk faktörlerinin artışı ile de damarlarımıza birden fazla düşman hücum etti. Sonuç olarak; dünyada en sık ölüm sebebi açık ara kalp damar hastalıkları oldu.   

Peki kolesterolde yükseklik sınırımız nedir?   

Bunu belirleyen SCORE2 isimli risk ölçeğinde nerede olduğunuzdur.
Eğer;  

• Çok yüksek risk sınıfına aitseniz ki bu grup kalp damar hastalığı olanları kapsar,  
  LDL kolesterol değeriniz, 55 mg/dL altında olmalıdır.   

• Yüksek, orta ve düşük risk gruplarında iseniz ; LDL kolesterol değerinizde sırasıyla; 70, 100 ve 116 mg/dL altı hedeflemelidir. 

• Her 40 mg/dL düşüş ile kalp damar hastalığı riskiniz, %20-25 azalmaktadır.   

 LDL: Halk arasında ‘Lanetli kolesterol / Kötü kolesterol değeri’  olarak bilinir.
Low Density Lipoprotein, düşük yoğunluklu lipoprotein.  

HDL: Halk arasında ‘Hayırlı kolesterol / İyi kolesterol değeri’ olarak bilinir.
High Density Lipoprotein, yüksek yoğunluklu lipoprotein.    

Kolesterol neden gereklidir?  
Kolesterol, yapı taşı olarak hücre zarlarımızda D vitamini, safra asidi ve bazı hormonların sentezinde rol almaktadır. Klinik çalışmalarda kolesterol ilaçlarının yararlı etkileri devam ederken, kolesterolde 15 mg/dL’ye kadar düşüşlerde dahi görev aldığı yapıtaşlarının sentezinde herhangi bir aksaklık saptanmamıştır.   

Kolesterol, bazı seks hormonlarının oluşumunda da rol almaktadır. Bununla birlikte kolesterol ilaçları ile kandaki kolesterolün düşürülmesi, seks hormonlarının üretimini bozmaz. Kolesterol ilaçları kan akışını düzelttiği için sertleşme problemine sebep olmaz. Hatta kolesterol ilacı kullanan orta yaşlı erkeklerde sertleşme problemi (ED) daha az saptanmıştır.  Burada asıl önemli olan kalp damar olaylarına karşı önemli düzeyde koruma sağlanmış olmasıdır.    

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.  
Kolesterol vücudumuz için gereklidir ancak LDL yüksekliği kalp damar hastalıklarını artırmaktadır. Cinsel performansınızda bir düşme olmasından korkmadan ve aynı zamanda kalp-damar hastalığı riskinizi azaltacak gerekli durumlarda kolesterol ilaçlarınızı kullanmaya devam edebilirsiniz. 

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır. (29092025)  

Referanslar  

• Yusuf, S., Hawken, S., Ounpuu, S., Dans, T., Avezum, A., Lanas, F., … & INTERHEART Study Investigators. (2004). Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): Case-control study. The Lancet, 364(9438), 937–952. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(04)17018-9  

• Safety and Efficacy of Extremely Low LDL-Cholesterol Levels and Its Prospects in Hyperlipidemia Management. J Lipids. 2018 Apr 23;2018:8598054. doi: 10.1155/2018/8598054.  

• Erectile Dysfunction and Ischaemic Heart Disease. Eur Cardiol. 2018 Dec;13(2):98-103. doi: 10.15420/ecr.2017.21.3.  

• Statin Use in Men and New Onset of Erectile Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. Am J Med. 2018 Apr;131(4):387-394. doi:10.1016/j.amjmed.2017.10.043.  

• Statin use and incident erectile dysfunction–A nationwide propensity-matched cohort study in Taiwan. Int J Cardiol. 2016 Jan 1;202:883-8. doi: 10.1016/j.ijcard.2015.10.012.  

Hekiminiz tavsiye etmedikçe destek ürünleri ve kan sulandırıcı kullanmayın! 

Yanlış: Hocam bana artık karada ölüm yok.  Çünkü en pahalı vitamin kompleksini aldırdım yurtdışından. Bir de kan sulandırıcı kullanıyorum üstüne.  

Doğru: Vitaminler ve diğer destek ürünlerinin rutin kullanımının kalp ve damar sağlığı açısından yararı yoktur. Ayrıca hekim görüşü olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmak yararlı değil hatta zararlıdır.  

İnsanoğlu her zaman bir sihirli değnek dokunuşunu istemiştir. Bunun en belirgin örneklerinden birisi de maalesef ciddi harcamalar ile alınan destek ürünleridir. D vitamini, B vitamini, folik asit, omega-3, antioksidanlar başta olmak üzere hiçbir vitamin ve/veya destek ürünlerinin kalp ve damar hastalıklarını azalttığı klinik çalışmalarda tespit edilememiştir. Hatta yüksek dozlarda zararlı olabilmektedirler.  

• Örneğin; D vitamini yüksek dozlarda böbrek taşı ve ritim bozukluklarına yol açabilir.   

• Her köşe başında görüp duyduğunuz magnezyum; gereksiz dışarıdan takviye olarak alındığında ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, ölümcül ritim bozuklukları ya da solunum yetmezliği yapabilir.    

• Vitamin ve diğer besinlerin emilimini bozan iltihabi barsak hastalıkları ya da barsak veya midenizin alındığı bir operasyon geçmişiniz vs olmadıkça ve de doktorunuz tavsiye etmedikçe dışarıdan destek maddeleri almayınız.   

• Kan sulandırıcılar, kandaki pıhtılaşmayı sağlayan hücreler üzerinden pıhtılaşmayı engelleyerek damarlarda pıhtı oluşumunu önler. Ama aynı zamanda kan sulandırıcı olduğundan mide, barsak, göz, beyin gibi organlarda kanamaya da sebep olabilir. Bu nedenle kan sulandırıcıları, kalp ve damar hastalığı olanlar örneğin kalp krizi, felç, bacak ya da şah damarı tıkanıklığı gibi klinik durum geçmişi olan kişiler kullanmalıdır. Bunların olmadığı kişiler ‘’yaşım 40’ı geçti, tansiyonum var, şekerim var’’ gerekçesi ile doktor tavsiyesi olmadan rutin kan sulandırıcı kullanmamalıdır.  

→ Yanlışı değil doğruyu bilelim.   
Hekim görüşü olmadan destek tedavisi ya da kan sulandırıcı kullanmayın!   
Rutin kontrolleriniz için hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.  

Doğru Bilinen Yanlışlar- Kalp Sağlığı Projesi, toplumun bu alandaki sağlık bilincini artırmak ve farkındalık yaratmak için Kardiyolog Prof. Dr. Erdal Belen bilimsel danışmanlığında ve Ali Raif İlaç’ın koşulsuz katkıları ile hazırlanmıştır. (29092025)   

Referanslar:  

• 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Developed by the Task Force for cardiovascular disease prevention in clinical practice with representatives of the European Society of Cardiology and 12 medical societies With the special contribution of the European Association of Preventive Cardiology (EAPC). Rev Esp Cardiol (Engl Ed). 2022 May;75(5):429.